“In mijn tijd maakten ze veel betere muziek dan tegenwoordig” 

Voortaan gaat elke blogpost vergezeld van een videopodcast. De podcast is oriënterend, de blokpost verdiepend. Als je dat wil kun je de podcast ook op je TV zien. Je selecteert daarop YouTube en je zoekt ‘kanaal expeditie muziek’. Je kunt ook naar je tv casten vanaf je mobiele apparaat.

Een blogpost en een podcast zonder muzikale intermezzo’s zijn al vlug saai. Ik lardeer de tekst daarom met nummers die op dit moment de voorkeur hebben van mijn 14-jarige kleinzoon. Zijn keuze is volgens hem ook representatief voor de voorkeur van zijn klasgenoten.

Luister – om in de stemming te komen (of niet) – even naar dit recente nummer, een duet van de Zuid-Koreaanse zangeres Rosé en de Amerikaanse singer-songwriter Bruno Mars; beide representanten van ‘muziek van tegenwoordig’. De titel ‘APT’ verwijst naar een Koreaans drinkspel. Het liedje eindigde in beide landen en ook elders in de hoogste regionen van de hitparade.

Hoe ver gaat ‘nostalgische trouw’?

De opmerking ‘In mijn tijd maakten ze veel betere muziek dan tegenwoordig’ hoor je herhaaldelijk.  Vraag aan tachtigjarigen wat hun favoriete populaire muziek is en je hoort vaak de namen noemen van Elvis Presley, Buddy Holly en de Blue Diamonds. ‘Jonkies’ die de zeventig zijn gepasseerd, geven vaker de voorkeur aan de Beatles of de Rolling Stones, groepen die in de jaren ’60 furore maakten. 

In dit artikel onderzoek ik de veronderstelling dat we een blijvende voorkeur hebben voor muziek uit onze tienerjaren. Ik sta ook stil bi de vraag in hoeverre populaire muziek de afgelopen decennia zelf is veranderd^[1]. Dat zou kunnen wijzen op een bewuste keuze.

Het tweede nummer van zijn lijst is ‘Expresso’, gezongen en geschreven door de Amerikaanse Sabrina Cartenter, haar de eerste top-tien hit in de VS. Het gaat over vrouwelijk zelfvertrouwen dat in de begeleidende video overigens minder goed afloopt.

Vaak worden er in de naoorlogse periode zes generaties onderscheiden: generatie alpha (geboortejaar vanaf 2015); generatie Z ( geboren tussen 1995 – 2015); generatie Y of millennials (geboren tussen 1980 – 1995); generatie X (geboren tussen 1960 – 1980); babyboomers (geboren tussen 1945 – 1960) en stille generatie (geboren voor 1945). De grenzen tussen de vermelde perioden zijn overigens vloeiend. Sommige auteurs hebben hele theorieën opgezet over de identiteit van elk van deze groepen: Tijdgeest, welvaart, opvoedingsstijl en toekomstverwachting spelen daarbij een rol. Daar gaat het nu niet om.

Luister nu naar ‘Undressed’, gezongen door de Amerikaanse singer-songwriter Sombr. In 2026 genomineerd voor ‘International song of the year’ in het VK. Het liedje gaat over jongen die ondanks alle verleidingen niet wil beginnen met een nieuwe relatie.

De tabel hieronder toont voor personen die tot de net genoemde (leeftijds)groepen behoren de perioden waaruit hun favoriete nummers^[2]afkomstig zijn. De getallen geven het percentage aan van het aandeel van favoriete nummers per periode op het totale aantal favoriete nummers.

Je ziet bijvoorbeeld dat van de favoriete nummers van degenen die tot de ‘stille generatie’ behoorden 39% uit de jaren ’50 en eerder afkomstig is.  Voor nummers uit de jaren ’60 en daarna  aat het om 22% van alle nummers. 7% is niet aan een bepaalde periode te koppelen.

Muzikale voorkeuren gerelateerd aan generaties

Uit de tabel blijkt dat naarmate de leeftijd toeneemt ook de voorkeur toeneemt voor de muziek uit de ‘jonge jaren’, ruwweg de periode tot een jaar of 30. Dit verschijnsel wordt ‘nostalgische trouw’, het ‘generatie-effect’ of de  ‘reminissence bump’ genoemd^[3].

Babyboomers hebben een blijvende voorkeur voor muziek uit de jaren ’60 en 70’. Dat betekent dat beide groepen vanaf het moment dat ze de leeftijd van 30 waren gepasseerd nog maar weinig nieuwe nummers beluisterd hebben. Uiteraard zijn er ook verschillen binnen deze groepen: Wie op zijn 18^de fan was van de Rolling Stones en niet van de Beatles, is dat op zijn 50ste nog steeds (niet).

Met het achterhalen van generatiegebonden voorkeuren beweeg ik me op glad ijs. Er zijn immers per generatie verschillen in sociale klasse, opleiding, culturele achtergrond, sekse en niet te vergeten persoonlijkheid. Factoren die ieders muzikale voorkeur beïnvloedden. Het is natuurlijk ook niet zo niet zo dat je om de actuele voorkeur van een bepaalde leeftijdsgroep te kennen terug moet gaan naar hun jonge jaren. Iedereen komt in aanraking met het muzikale aanbod tijdens achtereenvolgende perioden. Het bestaan van generatiegebonden voorkeuren berust daarom op brede generalisaties die daarmee niet minder geldig zijn.

Ik diep hierna de muzikale voorkeuren van de verschillende leeftijdsgroepen verder uit, toegespitst op Nederland. 

Maar eerst weer een muzikaal intermezzo. Het gaat om ‘Sailor song’ van Gigi Perez, een Amerikaanse singer-songwriter. Weer een liedje dat in menig land hoog op de lijsten eindigde. Het bevat de zinsnede “I don’t believe in God / But I believe that you’re my savior”. Conservatieve Christelijke groeperingen in de VS verzochten haar om deze regel te verwijderden. Ze weigerde dit met de opmerking dat het schrijven van teksten geen democratisch proces is.

Muzikale voorkeuren van verschillende leeftijdsgroepen

Generatie alpha

De jongste generatie houdt van eenvoudige muziek; kinderliedjes zijn nog steeds populair vooral als ze een moderne toonzetting, vlot tempo en ritme hebben en niet als kinderachtig overkomen. Dat leek het programma ‘Kinderen voor kinderen’ goed te lukken.

Generatie Z

Wie behoort tot generatie Z heeft meestal nog geen uitgesproken muzikale voorkeur voor een bepaalde muzikale stijl . Tieners zijn op zoek, wat blijkt uit hun omvangrijke zapgedrag. Het overzicht van voorkeuren per leeftijdsgroep illustreert hun brede belangstelling : Beluisterde nummers zijn afkomstig zijn uit een veel langere periode dan het geval is bij andere leeftijdsgroepen. Deze periode sterkt zich uit over de tijd waarin ze nog niet geboren waren. 

Generatie Z luistert naar hiphop, dance en edm (electronic dance music). Ook gewild zijn energieke, melodieuze dansbare popsongs die meegezongen kunnen en die vergezeld zijn door aantrekkelijke muziekvideo’s. Een breed scala van nummers komt in aanmerking, waartoe incidenteel ook oude toppers behoren, bijvoorbeeld de Bohemian Rhapsody van Queen en Hotel California van de Eagels. De wat oudere leden van de groep (vanf een jaar of 12)) vallen vaak voor megasterren, zoals Taylor Swift, Kendrick Lamar en Billie Eilish.

Tiktok is een belangrijke informatiebron, maar Nederland 2 (Top 2000) en Qmusic zijn populairder dan soms wordt gedacht. Deze leeftijdsgroep haalt ook veel muziek binnen via streaming. Playlists vervangen albums. 

Bij de keuze van favoriete nummers is generatie Z alert op wat leeft in de eigen leeftijdsgroep en speelt vaak op safe door de keuze van liedjes die al hoog op de hitlijsten staan. 

Brede belangstelling zie je ook terug in nummers die mijn kleinzoon heeft gekozen. Op zijn ‘top tien’ kwamen Alex Warden en Bruno Mars twee keer voor. Maar ook Olivia Dean, Sabrina Carpenter en Gigi Perez waren van de partij. Het gaat inderdaad overwegend om vlotte en vrolijke nummers. Hiphop ontbreekt, die is volgens hem te sloom. 

Hier is Alex Warren met het nummer ‘Ordinary’. Hiermee brak hij in 2025 door en kwam meteen terecht in de top van de Amerikaanse hitparade en het nummer ontving de titel ‘song of the year’. In het Verenigd Koninkrijk doorbrak het nummer het 70 jaar(!) oude record van de langst geplaatste nummer een-hit van een buitenlandse mannelijk artiest. Dit record stond op naam van niemand minder dan Elvis Presley.

Generatie Y (de ‘millennials’)

De ‘jonge jaren’ van deze groep omvatten de periode 1990 – 2010. In deze tijd brak electronic dance music (edm), hiphop en R&B door en bezoek aan festivals speelde een steeds grotere rol. Populair waren en zijn DJ’s als TIësto en Armin van Buuren. De leden van de groep beleefden de opkomst van grootschalige commerciële pop en stelde zich daarvoor open, waarbij diepgang en kwaliteit en belangrijke rol spelen en dat is nog steeds het geval. Hooggewaardeerd zijn onder andere Bruce Springsteen, Coldplay en Adèle. Maar ook zangers als Anouk en Marco Borsato. 

Generatie X

De ‘jonge jaren’ van deze groep lagen tussen 1980 – 2000. Deze groep is opgegroeid met punk, rock, metal, new wave en grunge. Stijlen waarbij gitaarmuziek een dominante rol speelt en die nog steeds worden gewaardeerd. Internationaal waren populair artiesten als Nirvana en U2.  In Nederland waren Doe Maar, Drukwerk en De Dijk populair. Deze voorkeuren gelden nog steeds.

Het is weer tijd voor een intermezzo. Het liedje ‘Golden ‘, een hyper-opgepepte animatie over jonge meisjes die beroemd willen worden.

Babyboomers

Deze generatie heeft samen met de ‘krasse knarren’ van de ‘stille generatie’ de sterkste nostalgische trouw. Alleen hun voorkeur verschilt. 

De meeste babyboomers hebben de opkomst van de ‘beat’-cultuur meegemaakt. In hun jonge jaren (de jaren ’60 en ’70) luisterden ze vooral naar rock en pop op  ‘Hilversum 3’ (‘Tijd voor teenagers’) en piratenzenders. Duidelijke favorieten waren en zijn, naast de Beatles en de Rolling Stones, ook andere Britse groepen en Nederpopgroepen zoals Golden Earring en Shocking Blue. Ook folkmuziek en soul hadden aantrekkingskracht. De jeugdcultuur kwam op, maar – wat waren we braaf – bleef beperkt tot het zingen van protestliedjes (‘Mijnheer de president’), lange haren,  linkse politieke ideeën en alternatieve kleding.

Stille generatie

De ‘jonge jaren’ van deze groep vielen in de jaren ’40 en ’50. Favorieten waren ‘crooners’ als Frank Sinatra, Doris Day, Bing Crosby en voor de wat jongere leden van deze groep ook rock ‘n’ roll.  Gedanst – foxtrot, wals,  jive, swing en ‘slow’ – werd er op muziek van talloze orkestjes. Ook bigbands waren populair, zoals de fameuze Ramblers. Kennismaking met muziek gebeurde via de radio, de grammofoon en dansavonden. Een ‘jeugdcultuur’ bestond nauwelijks of kwam net op; muziek was een onderdeel van de gezinscultuur.

Luister nu naar de Engelse zangeres Olivia Dean met het jazzy nummer’ So easy to fall lin love’. Wederom een wereldhit. Het is een oproep aan vrouwen om op dates toch vooral te onderzoeken wat ze van de andere persoon vinden in plaats van zichzelf in de etalage te zetten.

Om de verschillen per generatie beter te begrijpen moet niet alleen naar de muziek zelf worden gekeken, maar ook naar de wijze waarop generatiegenoten met de muziek in aanraking kwamen.  Voor de ‘stille generatie’ was dat toch in de eerste plaats de beslotenheid van het gezin (‘samen bij de radio en de platenspeler en later de tv’) en de dansavonden. Hun muzikale ‘canon’ is daardoor vrij klein. Jongere generaties kunnen op veel meer manieren met muziek in aanraking komen. Denk aan muziekzenders,  festivals en media als Spotify. Het gevolg is dat ze veel meer stijlen kennen, los van de vraag aan welke ze de voorkeur geven.

Veranderingen in het muzikale aanbod

Valt er ook iets te zeggen over veranderingen in de muziek zelf, die mogelijk van invloed zijn op muzikale voorkeuren van leden van verschillende generaties?

In de periode 1955 – 2025 hebben zich inderdaad de nodige stilistische verandering in de popmuziek voorgedaan. Ik heb daarover al uitvoerig geschreven^[4]. Generaliserend kun je spreken over de opkomst van min of meer achtereenvolgens ‘rock ‘n’ roll’,  ‘beat’, ‘psychedelische rock’, vaak samenvallend met ‘art rock’ en ‘progrock’, ‘country rock’, ‘hard rock’ en ‘metal’, ‘punk’, ‘new wave’ en ‘grunge’, ‘soul’ en ‘funk’, ‘dance’ en ‘hip hop’. Geen enkele stijl is uit het zicht geraakt, wel heeft zich in de 21^ste eeuw een verschuiving voorgedaan van rock en soul naar hiphop/rap, edm (electronic dance music) en pop. De verschillende stijlen hebben elkaar beïnvloed, wat ertoe heeft geleid dat het huidige aanbod van populaire muziek gevarieerd is. De lijsten met  ‘beste hits en albums aller tijden’ zoals bijvoorbeeld de Radio 2 top 1000 en de Rolling Stone top 500 bewijzen dat. 

Het volgende liedje is geschreven en gezongen door de Amerikanse Ravyn Lenae en scoorde, net als alle andere liedjes waarnaar je kon luisteren, hoog op de hitlijsten, ook die in Nederland. Het gaat over de eeuwige spanning tussen onafhankelijk te willen zijn en toch een romantische relatie te hebben. Ze zingt ‘Oh no, I don’t need you, but I miss you, come here’.

Elke generatie wordt meer dan ooit geconfronteerd met een breed en toegankelijk aanbod van populaire muziek. Hedendaagse muziek heeft bovendien veel raakvlakken met muziek uit eerdere perioden. De ‘reminiscence bump’, de nostalgische voorkeur van de nog levende leden van de ‘stille generatie’ en van babyboomers voor muziek uit hun de ‘jonge jaren’, zal niet meer wezenlijk afnemen. Veel babyboomers kunnen zich maar moeilijk losmaken van de tijd dat ze hun haren lieten groeien, concerten bezochten en een verzameling van langspeelplaten aanlegden en daar samen naar luisterden. Jammer is dat degenen voor wie dat het geval is, zich daardoor afsluiten voor muzikale hoogtepunten uit latere perioden. Ze maken bovendien het gesprek met hun (klein)kinderen over hun muzikale voorkeur een stuk lastiger^[5].  Ik verwacht eerder een verbreding van de muzikaal pallet van de generaties X, Y en Z. 

Ik sluit af met ‘Die with a smile’, een nummer dat geschreven en gezongen is door Lady Gaga en Bruno Mars. Het liedje gaat over de behoefte aan liefde in tijden van onzekerheid. Het nummer werd door critici geprezen om de zang, de instrumentatie en de emotionele lading van de tekst. Meer dan andere liedjes uit deze aflevering illustreert deze ballade de vermenging van stijlen uit de voorbije decennia.

---

^[1] Bij het beantwoorden van beide vragen gebruik ik statistisch onderzoek van gegevens van Spotify. 

^[2] In dit geval de nummers waarnaar ze via Spotify luisteren.

^[3] Ik vermoed dat op hogere leeftijd naar verhouding minder van Spotify gebruik wordt gemaakt. Dit zal het  leeftijdseffect verder versterken.

^[4] In de reeksen ‘Geschiedenis van de rock na 1960’, Franse rock 1955 – 2025’ en ‘Progrock1965 – 2025’ ben ik uitvoerig ingegaan op de verschillen in stijlen. Kijk hiervoor naar het overzicht van mijn blogposts: http://is.gd/QUT3Aa

^[5] OpenAI heeft me geholpen met het typeren van de onderscheiden generaties en met het laten herleven van de herinnering aan de muziek uit mijn ‘jonge’ jaren, waaraan ik gelukkig niet categorisch de voorkeur geef boven muziek van nu.