Nog steeds actueel en vele nazaten

Boogie Woogie is een muziekstijl die onmiddellijk ontstond na de afschaffing van de slavernij in de VS, rond 1870. De stijl is daarmee – net als de gospelzang – een van de bruggen tussen Afrikaanse invloeden en de jazz zoals we die vanaf het begin van de 20^de eeuw kennen. Boogie Woogie heeft zich door de jaren heen gehandhaafd. Ook heeft deze stijl de basis gelegd voor Rock and Roll en Rithm and Blues en een grote rol gespeeld bij de popmuziek die rond de jaren ’50 in de VS ontstond en ook grote invloed in Europa zou krijgen.

Om kennis te maken een recente opname van het stuk ‘Boogie Woogy Piano’ door Johan Blohm.’

Over de stijl, straks meer. Eerst nog iets over de geschiedenis.

Ontstaan

Bevrijde slaven trokken vanaf 1870 door heel Amerika op zoek naar werk.  In die tijd ontwikkelde zich de steden snel en er was een grote behoedde aan hout.  Er ontstonden houthakkerskampen, waar veel voormalige slagen werk vormen, maar ook voor het muzikale vertier zorgden. Dat gebeurde in de zogeheten ‘barrelhouses’ primitieve cafés vaak alleen een dak, twee biertonnen (‘barrels’) en een paar planken erover. Pianisten trokken soms rond en vertelden dan verhalen over ‘de buitenwereld’ wat hen een zekere status gezorgde.  Maar ook in de kroegen in de steden werd Boogiewoogie vaak gehoord.

Boogiewoogie was erg aanstekelijk en droeg samen met het bier (en de dames) bij aan de algemene vrolijkheid. Waar de naam Bogie Woogie vandaan komt is niet duidelijk.  Sommigen denken van ‘Bogey man’ (boeman, misschien wel vanwege de huidskleur) , anderen horen in de baspartijen het ritme van de treinen waarmee de pianisten zich meestal als verstekeling van het ene kamp naar het andere verplaatsten. 

Het eerste liedje waarin Bde term Boogie Woogie expliciet voorkomt is de Pine Tops’boogiewoogie. ‘Pine Top’(kruin van dennenboom) was de bijnaam van Clarence Smith, een van de pianospelers die ook als geen ander in dennenbomen kom klimmen.

Hier een de oorspronkelijke uitvoering uit 1928 op een van de eerste gramofoonplaten uit die tijd.

Muzikale stijl

Kenmerkend voor Boogie Woogie is het strakke ritme van de linker hand en de soms wat frivole loopjes met de rechterhand.  Melodie is niet eens zo belangrijk.  De rechterhand zorgt vooral voor variatie en inspireert dansers bij het maken van figuren. 

De zang tekst was eigenlijk helemaal niet belangrijk. De tekst van het nummer dat je hiervoor kon beluisteren is eigenlijk vooral een instructie voor het dansen.

In wezen wordt de piano als een slaginstrument gebruikt. Dat komt heel goed tot uitdrukking in deze opnam, van piano en drums die elkaar bijzonder goed aanvullen. Hier zie je 14 jaar geleden Martin Pyrker achter de piano en zijn dochter Sabine, inmiddels een bekende drummer, achter het slagwerk. Zij speelt een daverende solo; aan het op en neer gaan van de hi-hat (de met de linker voet bediende bekkens) kun je zien hoe goed ze het oorspronkelijke tempo vasthoudt.

Bij uitstek dansmuziek

Ook hier weer blijkt dat ritme, tempo en variatie in toon de belangrijkste ingrediënten zijn om je lichaam in een ‘dancing mood’ te brengen.

Tot op de dag van vandaag inspireert de Boogie Woogie om te dansen. Leuk is te zien hoe professionele dansers hun gaven tentoon spreiden

Boogie Woogie na de houthakkerskampen en kleine kroegen

Maar even terug naar de geschiedenis. Aanvankelijk bleef de Boogie Woogie nadat de houthakkerskampen verleden tijd waren beperkt tot de vele jazzclubs en dansfeesten.  De grammofoonplaten gaven de verspreiding een eerste boost, maar je koopt pas platen als je daar een reden voor hebt. Wel zorgden de gramofoonplaten voor een groeiende verbreiding. Het was tot eind jaren ’30 vooral muziek van Afro-Amerikanen.  Daar kwam eind jaren ’30 verandering in door een concept in Carnegie Hall, genaamd ‘From Spirituals to Swing’,  dat tot een enorme opwaardering van de zwarte muziek leidde. 

Hier een opname van een van de grote drie van de boogiewoogie spelers uit die tijd: Mead Lux Lewis.

De brug naar de popmuziek

Een zanger zorgde als geen ander voor de brug naar de moderne popmuziek.  Dat was Little Richard, in zijn liedje Goog Golly Miss Molly uit 1958.

Dit liedje is daarna door veel groepen en zangers overgenomen. dat daarna door veel  popgroepen werd overgenomen. Het staat inmiddels op de 92ste plaats het ‘Rolling Stone Magazin’, een soort hitlijst aller tijden.

Boogie Woogie heft in Nederland ook grote invloed gehad,  vaak door zangers die ook andere jazz varianten zorgen.  Ik noem in het bijzonder Rob Hooke. Hij is vooral bekend geworden met de vertoking van Boogie Woogie Stomp. 

Danscompetities

Dansen en op Boogie Woogie zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden. Soms gaan visuele effen de hoofdrol spelen en is er geen sprake meer van een spetterend dansfestijn maar van  show. Deze extreme vorm wordt ook wel acrobatische Rock and Roll genaamd. 

Vaak speelt er behalve een piano een hele band mee. Dan neemt de bas de strakke linkerhand van de boogiewoogie over en hoor je de afzonderlijke tonen. De rechterhand blijft wel typisch Boogie Woogie. Op het eigene van Rock and Roll kom ik uiteraard nog terug.

Tenslotte een opname van een Boogie Woogie competitie uit 2016.

Je vindt op YouTube eindeloze voorbeelden van dansnummers, competities, pianisten die de sterren van de hemel spelen in treinstations of warenhuizen en altijd danst het publiek mee.