Voortaan gaat elke blogpost vergezeld van een videopodcast. De podcast is oriënterend, de blokpost verdiepend. Je kunt de podcast ook op een smart-TV zien. Je kiest daarop YouTube en je zoekt ‘kanaal expeditie muziek’. Je kunt ook vanaf je mobiele apparaat casten naar je tv.

Billie Eilish is een van de meest populaire zangeressen van het moment. Mijn plan was een vergelijking te maken tussen haar en Taylor Swift. Al doende kwam ik op een ander spoor. Een spoor waarop je onder andere ook Velvet Underground, de Cowboy Junkees en Mazzy Star tegenkomt. Het gaat niet om een specifieke stijl, maar om een muzikaal kenmerk (‘ídioom’), namelijk de esthetiek van intimiteit. Dit spoor volg ik in deze en de volgende twee podcasts.

Billie Eilish

Je zag en hoorde de eerste opname die van Billie Eilish is uitgebracht. Zij was toen 15. Billie Eilish (twee van haar voornamen; de derde is ‘Pirate’) Baird O’Connell (haar achternaam) is geboren in Los Angeles op 18 december 2001. Ze treedt vaak op met haar oudere broer Finneas (geboren in 1998, ook musicus), met wie ze de meeste nummers heeft geschreven. Zij bezitten samen en elk apart een rijk gevulde prijzenkast. 

Billie heeft een sopraanstem die recensenten hemels (‘etherisch’) en fluisterzacht noemen. Haar teksten zijn meestal melancholisch en gaan over haar zelfbeeld, angst, identiteit en mentale gezondheid. 

Haar eerste liedjes werden in 2016 uitgebracht. Wat je net zag is de muziekvideo van ‘Ocean eyes’. Kijk nu naar een fragment van een optreden samen met Finneas, waar ze ‘Six feet under’ zingen en spelen, haar tweede single, ook uitgebracht in 2016. 

Een jaar later volgde haar eerste EP Don’t smile at me waarvan je de titelsong hier kunt beluisteren. Op 1 januari 2019 was dit nummer 1 miljard maal op Spotify gestreamd. Billie Eilish is de jongste artiest ooit die deze mijlpaal heeft bereikt. 

De hitparades zijn wereldwijd lange tijd gedomineerd door de energieke danspop van onder andere Madonna, Katy Perry en Rihanna. Billie Eilish wijkt hier radicaal van af. Haar stem is fragiel – soms fluisterend – en de begeleiding is sober. Haar nummers lijken op een vertrouwelijk gesprek. Luister hier naar een fragment van ‘When the party’s over” uit 2018.

Er zijn natuurlijk nog veel meer nummers die Billie’s subtiele en melancholische zang typeren. Je kunt  hier bijvoorbeeld luisteren naar een mini-concert (2024) voor een beperkt aantal fans. Ze zingt vier nummers uit twee verschillende albums:  ‘The greatest’ en ‘L’amour de ma vie’, beide uit het album Hit me hard and soft (2024), I love you, uit When we all fall asleep, where do we go?” (2019) en ‘Birds of a feather’, ook uit Hit me hard and soft (2024).

Hier zie je hoe ze dit laatste nummer zong ze tijdens de sluitingsceremonie van de Olympische Zomerspelen van 2024, als onderdeel van de overdracht van het Olympisch vuur aan Los Angeles, dat de Spelen in 2028 organiseert.

Lana Del Rey

Lana Del Rey is het grote voorbeeld van Billie Eilish. Kijk en luister hier naar het nummer ‘Videogames’, waarmee zij in 2011 doorbrak.

Lana Del Rey is op 21 juni 1985 geboren in New York City. Ze heeft filosofie gestudeerd, ook om te ontdekken waar haar preoccupatie met de dood en haar gevoelens van angst en vervreemding vandaan komen. Deze klinken door in haar teksten die vaak gaan over tragische liefde, leegte, verlies en verval.  

Het muziekblad Rolling Stone noemde haar ‘greatest American songwriter’ van de 21^ste eeuw. Haar teksten bevatten verwijzingen naar Amerikaanse literatuur en klassieke films. In haar nummers komen diverse stijlen terug: hiphop, americana, filmmuziek en dreampop.

Lana’s manier van zingen is ingetogen, soms fluisterzacht, melancholisch, zonder enige vorm van agressie en veel trager dan wat gangbaar is (‘slow pop’). Ze ademt langzaam en maakt lange zanglijnen. De begeleiding is hieraan aangepast: zachte pianoklanken, subtiele beats en weinig dooreen vloeiende klanken.

Luister nu naar de titelsong van het album het album ‘Born to die’. Een nummer waarvan Billie zei “This album changed music”. 

Het album Born to Die werd in 2012 3,4 miljoen keer verkocht. In de Verenigde Staten stond de titelsong ‘Born to Die’  in 2012 lange tijd op de eerste plaats van de Billboard 200 en 10 jaar later stond het nummer er nog steeds in. Lana Del Rey was de tweede vrouw die deze mijlpaal bereikte; de eerste was Adèle. In 2019 nam het tijdschrift Billboard ‘Born to Die’ op in de lijst van 100 nummers die de jaren 2010 – ‘20 hebben bepaald. Het merkte daarbij op dat het nummer “een muzikale verandering binnen de popmuziek markeert van een opzichtig door elektronische dansmuziek bepaald geluid naar een ingetogener palet”.

Naast deze twee opnames van Lana, kan ik niet nalaten twee fragmenten van optreden van Billie Eilish te laten zien. Je kijkt en luistert naar ‘Wish you were gay ‘ uit het album When We All Fall Asleep, Where Do We Go?  uit 2019. Met dit album werd Billie Eilish de eerste artiest geboren na 2000 met een nummer 1 album in de US en in het VK.

Maar ook in een introvertnummer maakt ze volop contact met het publiek.  Kijk hier bijvoorbeeld naar ‘What was I made for’, een nummer dat ze samen met Finneas heeft geschreven voor de film Barbie en dat ze hier vertolkt op het Lollapalouze festival in Chicago (2023). Eerder had ze over uit nummer geschreven dat het  “absoluut alles“ voor haar betekent. Tegen haar fans zei ze dat ze zich moesten voorbereiden op een flinke huilbui.

Billie Eilish en Finneas hebben ook de titelsong geschreven voor de 25^ste James Bond film ‘No time to die’. Dit nummer was de tweede titelsong van een James Bond ooit, die wereldwijd op de eerste plaats van de hitlijsten kwam. Je ziet hier de uitvoering van Billie en Finneas tijdens de uitreiking van de Oscars in 2022.

Ook Lana Del Rey heeft filmmuziek geschreven, onder andere het nummer ‘Young and Beautiful’ voor de soundtrack van The Great Gatsby (2013). De songtekst draait om thema’s als het behagen van een geliefde, nostalgie en de somberheid van het ouder worden. Ze zingt  “Zul je nog steeds van me houden als ik niet langer jong en mooi ben?”. Haar zachte en sobere zang past perfect bij de sfeer van de jaren twintig waarin de film zich afspeelt.

Ik memoreer nog een aantal hoogtepunten van het omvangrijke werk van Lana, tot op de dag van vandaag 10 albums.

Haar derde album Ultraviolence (2014) wijkt af van Born to Die en is een gitaar-gedreven psychedelisch rock-album. Luister hier naar de titelsong ‘Ultraviolence’. 

Ze zou dit album eerst samen met Lou Reed maken, maar die stierf net voordat zij elkaar konden ontmoeten. Het nummer ‘Brooklyn baby’ bevat een verwijzing naar hem: “Well, my boyfriend’s in a band/He plays guitar while I sing Lou Reed.” 

Uit het album Honeymoon  (2015) kun je hier luisteren naar ‘God knows I tried’ en uit 

Lust for life (2017) de titelsong ‘Lust for Life’ en het nummer ‘Change’. 

Haar zesde studioalbum, Norman Fucking Rockwell!, verscheen op 30 augustus 2019.

Critici prezen het album alom. Het is volgens Metacritic het best beoordeelde album uit Del Rey’s carrière tot dan toe. Kijk en Luister naar het nummer ‘Venice bitch’. 

In dit en in het volgende albums had Jack Antonoff een stevige vinger in het productiewerk. We kennen Jack Antonoff van de meest recente albums van Taylor Swift. Met Antonoff’s komst is de begeleiding subtieler en gevarieerder geworden.

Op 19 maart 2021 bracht Del Rey haar zevende studioalbum uit, Chemtrails over the Country Club, dat lovende kritieken kreeg. Luister en kijk naar ‘Let me love you like a woman’.

Op 7 december 2022 bracht Del Rey ‘Did You Know That There’s a Tunnel Under Ocean Blvd’ uit als eerste single van haar negende studioalbum met dezelfde titel. Critici waren in het algemeen zeer positief. Er was sprake dat Lana Del Rey “nieuw tekstueel terrein betreedt“ en “nieuwe klankwerelden“ verkent, waarmee ze haar positie versterkt als een van de “meest intrigerende songwriters van de moderne muziek” .

Del Rey’s tiende studioalbum is in juli 2026 voltooid is. Luister hier naar ‘Henry, come on’. 

Lana Del Rey en Billie Eilish 

Billie en Lana behoren tot dezelfde ‘muzikale familie’. Ze zijn niet zo zeer vertegenwoordigers van een genre, maar ze gebruiken een vergelijkbaar idioom: 

– een zangstem die vaak eerder lijkt op een persoonlijk gesprek (‘fluisterzang’);

– persoonlijke teksten die gevoelens uiten en in mindere mate ervaringen;

– een sfeer van ingetogenheid en melancholie;

– subtiele muzikale begeleiding, die de zang nergens overheerst.

De vergelijking tussen Billie Eilish en Lana Del Rey brengt naast overeenkomsten ook verschillen aan het licht. Ik vind het stemgebruik van Billie Eilish gevarieerder. Op het podium maakt Billie makkelijker contact met het publiek. De melodieën van Lana zijn in mijn oren verrassender dan die van Billie. Ook schat ik het literaire gehalte van haar teksten hoger in. Billie is wellicht overbedeeld met prijzen zoals Grammy awards; Lana is eerder onderbedeeld. 

De recensenten noemen Lana Del Rey eensgezind vernieuwer van de stijl van de popmuziek in de 21^ste eeuw. Billie was een van haar trouwste volgelingen al heeft ze gelukkig ook haar eigen koers gevonden. Overigens zijn ook ook Lorde, Olivia Rodrigo, Gracie Abrams en Phoebe Bridgers min of meer beïnvloed door Lana.

Ik was getroffen door Lana’s wens om samen te werken met Lou Reed.  Ik vroeg me toen af of er ook een meer recente inspiratiebronnen van Lana is. Ik kwam uit op de groep Mazzy Star en daar begin ik de volgende podcast mee. Hier alvast als voorproefje, het nummer ‘Blue Light’.