Zo net heb ik mijn 50^ste post geplaatst op de website ‘Expeditie muziek’  (hermanvandenbosch.online). Ik kijk terug op een periode waarin ik veel naar muziek heb kunnen luisteren, mijn kennismaking met verschillende stijlen heb vernieuwd en waarin ook mijn voorkeur verder is ontwikkeld. Bij de komst van het nieuwe jaar wil ik familie, vrienden, kennissen, relaties, uiteraard met inbegrip van de vaste lezers van mijn blog zes nummers laten horen en zien waaraan ik gehecht ben geraakt. Uiteraard een moeilijke keus. Hoe meer ik daarover nadenk, hoe meer alternatieven zich aandienen. Dus niet langer geaarzeld; hier komen ze.

1. Alphaville: Forever young

In de jaren ’80 zijn veel jongeren pessimistisch over ‘de toekomst’ en zij willen allesbehalve voor eeuwig jong zijn. Anders dan voor de ‘babyboomers’ zijn hun kansen op de arbeidsmarkt slecht. Er is niet voor niets sprake van de ‘lost generation’.  Maar ook de toestand in de wereld is instabiel; het zijn de jaren van de ‘koude oorlog’. De dreiging dat een van de wereldmachten een atoombom zal gebruiken en een kernoorlog zal ontketenen is wijdverbreid. Het liedje gaat over het gevoel van onmacht dat hiervan het gevolg is: ‘Hoping for the best but expecting the worst:  Are you going to drop the bomb or not?” Je kunt de volledige tekst hier lezen.

Dit is een opname van de band Alphaville in zijn huidige samenstelling, begeleid door een kamerorkest. Hiermee is de band ter gelegenheid van zijn 40-jarig bestaan op tournee geweest.  Dit optreden is gefilmd tijdens de viering van het eveneens 40-jarig Schlägerjubiläum van de West Deutsche Rundfunk. 

2. Concierto de Aranjuez – uit Brassed Off 1996

De film ‘Brassed off’ speelt te midden van de mijnsluitingen die in Engeland tijdens de laatste decennia van de 20^steeeuw voor sociale onrust zorgen. De directie van de mijn in Grimley (een verwijzing naar Grimthorpe) wil de mijnwerkers laten kiezen tussen een ontslagvergoeding of nader onderzoek te laten doen naar de levensvatbaarheid van de mijn. Dit zal worden uitgevoerd door Gloria Mullens, maar dat weet dan nog niemand. Zij arriveert in Grimlley en omdat ze flugelhorn speelt vraagt ze of ze lid kan worden van de lokale brassband. De dirigent nodigde haar uit om te komen proefspelen. Gekozen wordt voor het Concerto de Aranjuez. Dat ga je hier beluisteren. Ondertussen vergaderen vakbond en mijndirectie en beelden daarvan wijzen uit dat het daar niet zachtaardig aan toe gaat. 

Wie wil weten hoe het afloopt kan dat hier lezen. De Grimethorpe Colliery Band, die de muziek speelt waarnaar je luistert heeft de mijnsluiting overleefd en is nu een van de beste brassbands ter wereld, dankzij lokale wilskracht en wereldwijde steun. 

3. ‘Adiemus: Songs of Sanctuary’

De betekenis van de menselijke stem in muziek is veelomvattend.  Een singer-songwriter die, alleen begeleid door gitaar, een luisterliedje zingt, draagt een boodschap over en wil dat die aankomt. Het kan ook anders; vaak versta je de tekst van een liedje niet, of heeft de tekst geen betekenis. Wat dan overblijft is de emotie die artiest uitdraagt en oproept.

Een prachtig voorbeeld van het effect van zang met alleen betekenisloze woorden is ‘Adiemus’, een compositie uit 1995 van Karl Jenkins uit het album ‘Adiemus: Songs of Sanctuary’. De zangstem wordt gebruikt als een instrument maar tegelijkertijd kan geen enkel instrumenten het effect ervan evenaren. Zeker als er sprake is van meerstemmigheid, de afwisseling van koor en solisten en orkestrale begeleiding.

Ik kies voor een bijzondere uitvoering, namelijk die van het koor van de hoogste klassen van het Marianum, een brede scholengemeenschap in Groenlo, die muziek als eindexamenvak aanbiedt. De opname dateert van 2012.

4. Josh Stone – ‘princes of soul’ in “Here comes the rain again”

Geen ander muzikaal genre weet zo veel emotie op te roepen dan ‘soul’. Dit komt door de intense manier van zingen of spelen en in samenhang daarmee de boodschap. Soul speelt een belangrijke rol in de beweging voor gelijke burgerrechten in de VS. Het genre is onverbrekelijk verbonden met Ray Charles en Aretha Franklin, niet voor niets ‘queen of soul’ genoemd.

Het nummer waarnaar je nu kunt luisteren wordt gezongen door Joss Stone. Ik ken weinig nummers met een zo duidelijk emotioneel appèl op – in dit geval – een onbekende ‘lover’. Je zult maar naast haar op het podium staan. Hier zie je Josh in “Here comes the rain again”, samen met gitarist Dave Stewart.

5. Met dank aan Duke Ellington: Caravan

In de jaren ’30 lijkt het erop dat swing wordt vereenzelvigd met dansmuziek en dat een big band uitsluitend een dansorkest is. Dat swing ook als kunstvorm behouden is gebleven is mede te danken aan Duke Ellington en zijn orkest. Ik laat hier een van mijn favoriete nummers horen, ‘Caravan’ (1937). Je ziet hier een recente opname (2021), gespeeld door een leuke band, geen showpakjes, een mooie mix van oude en (heel) jonge spelers, een prachtig decor en sterren die van de hemel vallen.

6. Total performance: Het Angel City Chorale zingt Afrika van Toto

Dit nummer – in 1982 voor het eerst uitgebracht door de groep Toto – is een ode aan het ‘mysterieuze’ Afrika. Hoe het Angel City Chorale uit Los Angeles dit doet, is met muziekinstrumenten alleen onmogelijk te evenaren. Denk alleen maar aan de aanzwellende tropische bui in het begin. In de beleving van wat je hoort en ziet, spelen alle elementen een rol: De ingehouden ritmische begeleiding, de meerstemmigheid, de afwisseling van koor en solisten, de crescendo’s, de beweging van de koorleden en de tekst die je hier vindt. Deze ‘totaal-voorstelling’ maakt het lastig om rustig op je stoel te blijven zitten.

Met de bovenstaande selectie wil ik laten horen en zien hoe verschillende manieren waarop muziek wordt uitgevoerd een ander effect op je kunnen hebben. Dat varieert van aandachtig luisteren tot meevoelen en meedoen. Maar zoek er niet te veel achter; ik vond dit vooral zes mooie nummers.