In het geval van punk, was emotie – de vlam die in de in de pan sloeg – vaak belangrijker dan de kwaliteit van de muziek. Geleidelijk veranderde dat en ging het om beide (post-punk). Het begrip ‘new wave’ was vooral een etiket dat de platenmaatschappijen toekenden aan groepen die ze wilden promoten. Muziekcritici spreken eerder van ‘alternative rock’- of ‘alt-rock’ – een overkoepelende term voor alle muziek die ze origineler, uitdagender of meer experimenteel vinden dan de muzikale ‘mainstream’. Anders dan bij ‘art-rock’ gaat het om muziek die het publiek laat dansen en meezingen en om bands waarmee de fans zich kunnen identificeren. R.E.M., Nirvana, Pearl jam, Red hot chili peppers, Pixies, Cure en Green day’ zijn voorbeelden bij uitstek van alt-rock . R.E.M. zingt hier ‘The one I love’. 

Onder de paraplu van alt-rock ontwikkelde zich nog een min of meer herkenbare stijl, namelijk ‘grunge’, met de stad Seattle (VS) als epicentrum. Nirvana’s ‘Smells like teen spirit’ op het album Nevermind markeerde het begin van dit genre.  Luister hier naar zanger Kurt Cobain in het nummer ‘About a girl’. Ik kies voor een ‘unplugged’ versie om de muzikale kwaliteiten van Kurt te illustreren. 

Grunge was net als punk een reactie op de commercialisering van de popmuziek. Grunge heeft betrekking op het ‘rauwe’ geluid van de muziek, soms ook het gevolg van het amateuristische karakter van de opnames. Grunch verenigt elementen van post-punk en heavy metal. De meeste liedjes zijn introspectief, melodisch en hebben een melancholische ondertoon.

Grunge mag een reactie zijn op de commercialisering van de popmuziek, maar het genre droeg er onbedoeld ook toe bij door zijn succes. Kurt Cobain, zanger van Nirvana en ook wel de stem van generatie X genoemd, voelde zich hier ongemakkelijk bij. We weten niet of dit leidde tot het fatale zelf toegebracht schot dat een einde maakte aan zijn leven. 

Onder voorspelbare noemer van ‘post-grunge’ imiteerden bands als Bush en Candlebox het geluid van Nirvana. Andere ‘post-grunge’ bands in het begin van de 20^ste eeuw waren Queens of the stone age, 3 Doors down, Foo Fighters, Nickelback en Matchbox Twenty. Alanis Morissette is een van de weinige vrouwelijke soloartiesten binnen het genre. Vorm je zelf maar een beeld door op de links te klikken. Ik stem voor Queens of the stone age met ‘Go with the flow’.

Grunge was een overwegend Amerikaans verschijnsel. Als reactie op het pessimisme van grunge ontwikkelde zich in Groot-Brittannië een andere vorm van alt-rock, namelijk Britpop, met als koplopers bands als Blur en Oasis. Het album ‘(What is the story) Morning glory’ (1995) van Oasis was het op twee na best verkochte album in de geschiedenis van Groot-Brittannië. Hier luister je naar Oasis’ nummer Wonderwall.

Uiteraard verzette zich ook een aantal groepen, zoals bijvoorbeeld Radiohead, Travis en Coldplay zich  tegen de het feit dat Blur en Oasis het beeld van Britpop bepaalden. Zij bedienden zich daarom van het stempel – hoe kan het ook anders – post-Britpop.  Luister hier naar ‘Karma police’ van Radiohead, een nummer dat ik een goed voorbeeld van het brede genre ‘alt-rock’ vind omdat het origineler, uitdagender en meer experimenteel is dan de muzikale ‘mainstream’, hoe je die ook benoemt.

Dit geeft aanleiding om stil te staan bij de termen rock- en popmuziek. Rockartiesten hebben zich doorgaans afgezet tegen pop omdat ze deze te commercieel vonden, vanwege hun artistieke pretenties of vanwege hun verbinding met de subcultuur waaruit de muziek die ze maakten voortkwam. Feit is dat een groot deel van de popmuziek wordt gemaakt met de bedoeling dat een breed publiek deze waardeert en de desbetreffende albums aanschaft. Ik berichtte daar eerder over.  De ‘producers’ van deze muziek zijn uitgesproken vakmensen zonder artistieke pretenties in de eerste plaats.  Meestal hanteren ze een mix van stijlen. 

Maar wanneer is er sprake van kunst? Zo’n predicaat blijft buitengewoon subjectief. Het feit dat nummers decennialang ‘gedraaid’ en ‘gecoverd’ worden, kan een aanwijzing zijn voor hun artistieke niveau. Dit geldt eigenlijk ook voor ‘oude muziek’.  Van de vele composities uit de afgelopen eeuwen wordt slechts een klein deel voortdurend gespeeld, beluisterd, geprezen en tot kunst verheven. 

Een deel van rockmuziek die ik in deze reeks het laten horen is inmiddels breed gekend en gewaardeerd. Denk aan de nummers die al decennialang in de hoogste regionen van de NPO Top 2000 staan. Het is maar één criterium, maar ik heb er weinig moeite mee in zulke gevallen van kunst te spreken. Ik eindig niet met de nummer 1 (Bohemian rapsodie) van de NPO Top 2000, een kunstwerk bij uitstek, maar met de jarenlange nummer 2, de originele versie van Hotel Californië van de Eagles (1977), een nummer dat zowel pronkt op de playlist van mijn dochter als die van mijn kleinzoon. Op deze versie staat de beroemde ruim twee minuten-durende gitaarsolo van Felder en Walsh: