Alphaville in 2023

In de jaren ’80 waren veel jongeren pessimistisch over ‘de toekomst’. Anders dan voor de ‘babyboomers’ waren de kansen op de arbeidsmarkt ronduit slecht. Er werd niet voor niets over ‘lost generation’ gesproken.  Maar ook de toestand in de wereld was instabiel. Het waren de jaren van de ‘koude oorlog’ en menigeen was bang voor ‘de (atoom)bom’. De beide grote hits van de band Alphaville moeten dan ook tegen deze achtergrond worden gezien. Daarover straks meer.

Hier ter kennismaking de ‘officiële’ versie van het nummer toen het voor de eerste maal werd uitgebracht. Deze begint met beelden van een kerk die mensen kennelijk als schuilplaats gebruiken voor het geval ‘de bom’ valt.

In 1981 richtten (zanger) Marian Gold (artiestennaam voor Hartwig Schierbaum), Bernard Lloyd (Bernard Gössling) en Frank Mertens (Frank Sorgatz) de band Alphaville op, aanvankelijk ‘Forever young’ geheten. Zij werden vergezeld door een in de loop van de tijd wisselend gezelschap van medeleden. De naam is ontleend aan de sciencefictionfilm Alphaville uit 1965 van Jean-Luc Godard.

De band bracht de nodige uren door in een primitieve studio, waar goedkope synthesizers en een drumcomputer de voornaamste instrumenten waren. Ze stuurden de opnamen van wat later de drie grootste hits uit het bestaan van de band zouden blijken, ‘Big in Japan’, ‘Forever young’ en ‘Sounds like a melody’ naar verschillende platenmaatschappijen en tot hun verbazing kregen ze drie aanbiedingen. Deze titels staan alle op het debuutalbum uit 1984.

De band bestaat nog steeds, maar Marian Gold is het enig overgebleven lid van het eerste uur. Hij is geboren in 1954 in Herford (Duitsland). Als jonge student werd hij in Berlijn lid van een artiestencollectief, Nelson Community, waar hij de band Chinchilla oprichtte. Ook Bernard Loyd was van de partij. Als zanger onderscheidt Marian zich door zijn verschillende octaven tellende stembereik. 

In de jaren volgend op hun succesvolle debuutalbum volgden verschillende andere albums, die meestal goed werden ontvangen maar zelden nummers bevatten die de absolute top bereikten. Het meest recente album (2022) is ‘Eternaly yours’ en grijpt terug op oude succesnummers gespeeld in een symfonische arrangement. De band presenteerde deze versie in een concertreis, samen met een kamerorkest. Het laatste liedje dat ik op deze verkenning laat horen is een opname van de symfonische versie van Forever young. 

Voordat ik nog wat dieper inga op de achtergrond van ‘Forever young’ volgt hier de tekst en de Nederlandse vertaling ervan

Let’s dance in style, let’s dance for a while Heaven can wait, we’re only watching the skies Hoping for the best but expecting the worst Are you gonna drop the bomb or not?	Laten we in stijl dansen, voor een tijdje dansen De hemel kan wachten, we bekijken alleen de lucht Hopend op het beste, maar verwachtend het ergste Zul je de bom laten vallen of niet
Let us die young or let us live forever We don’t have the power but we never say never Sitting in a sandpit, life is a short trip The music’s for the sad men	Laat ons jong sterven of voor altijd leven We missen de kracht, maar nooit zeggen we nooit We zitten in een kuil, het leven is een korte reis De muziek is voor de droevige mensen
Can you imagine when this race is won Turn our golden faces into the sun Praising our leaders, we’re getting in tune The music’s played by the, the mad man	Kun je je voorstellen, na winnen van de wedstrijd We keren onze gouden gezichten keren naar de zon Terwijl we onze leiders prijzen stemmen we af op de muziek gespeeld door dwazen.
Some are like water, some are like the heat Some are a melody and some are the beat Sooner or later, they all will be gone Why don’t they stay young?	Sommige zijn als water, sommige als de hitte Sommigen zijn de melodie, anderen het ritme Vroeger of later zullen ze allemaal vertrokken zijn Waarom blijven ze niet jong
It’s so hard to get old without a causeI don’t want to perish like a fading horse Youth’s like diamonds in the sun And diamonds are forever	Het is zo moeilijk om zonder doel oud te worden Ik wil niet sneuvelen als een verzwakkend paard De jeugd lijkt op diamanten in de zon En diamanten blijven altijd bestaan
So many adventures couldn’t happen today So many songs we forgot to play So many dreams swinging out of the blue We’ll let ‘em come true	Zo veel avonturen konden vandaag niet gebeuren Zo veel liedjes die we vergeten zijn te spelen Zo veel dromen, die komen uit het niets We laten ze allemaal uitkomen
Forever young I want to be forever young Do you really want to live forever? Forever, and everForever young I want to be forever young Do you really want to live forever?Forever, and ever	Voor altijd jong, Ik wil voor altijd jong zijn Wil je echt voor altijd leven? Voor altijd en voor alle tijdenVoor altijd jong Ik wil voor altijd jong zijn Wil je echt voor altijd, leven? Voor altijd en alle tijden.

De leden van de band waren net als veel leeftijdgenoten somber over de wereld waarin ze leefden. Hun eerste song ‘Big in Japan’ ging over drugverslaving van veel jongeren in het Berlijn van de jaren ’80.  In ‘Forever young’ staat de koude oorlog centraal. De dreiging dat een van de wereldmachten een atoombom zal gebruiken en een kernoorlog zal ontketenen is wijdverbreid. Het liedje gaat over het gevoel van onmacht dat hiervan het gevolg is: ‘Hoping for the best but expecting the worst:  Are you going to drop the bomb or not?” Uit het liedje spreekt weinig vertrouwen in de politieke leiders.  In de oorspronkelijke versie was dat nog sterker aangezet, maar onder druk van de platenmaatschappij maakte de groep de tekst minder expliciet daarover: ‘Little fascist lady she loves you so. Following her leader, she’s getting in tune the music’s played by the madmen’ werd ‘Turn our golden faces into the sun, praising our leaders, we’re getting in tune the music’s played by the mad man’. Volgens Marian Gold de minst geslaagde zin van het hele lied.

Het liedje heeft  een sterk allegorisch karakter en de tekst is bijna poëtisch. De boodschap is duidelijk: De angst om te sterven door de bom ontneemt jongeren de wil te leven. Wat ze willen is uitzicht op de toekomst: ‘Youth’s like diamonds in the sun, and diamonds are forever’.

In een interview heeft Marian Gold gezegd dat in de eerste jaren van hun bestaan geen van de bandleden echt goed een instrument kon spelen. Ze voelden zich daarom niet goed genoeg om concerten te geven, wat in voorkomende gevallen dan ook gebeurde met veel ondersteuning van synthesizers. ‘We felt more like studiorats’. Gaandeweg veranderde dit, ook dankzij de komst van nieuwe bandleden met podiumervaring.

De bekendheid van het liedje werd in de hand gewerkt doordat andere artiesten het ook in hun repertoire opnamen. Een van de bekendste daarvan is van Laura Branigan, die ervoor zorgde dat het ook hoge ogen gooide in de VS. 

Talloze anderen artiesten brachten een eigen versie het nummer uit; ik beperk me hier tot de rapper Jay-Z. Hij maakte een rapversie van het liedje, die hij ‘Young forever’ noemde.  Je ziet hier een zeldzame opname daarvan, waarbij zijn vrouw Beyoncé als gast verschijnt.

De song ‘Forever young’ staat op het repertoire van talloze (blaas)orkesten en koren.  Ik laat van beide een voorbeeld horen.

Eerst een opname van het Kreisorchester Borken uit 2022. Het is een gefilmde versie van de studioopname voor een CD van het orkest.

Vervolgens een opname van het Spaanse koor Grupal uit 2020.

Het liedje is ook gebruikt in verschillende fims en tv-shows. De producers van de populaire Amerikaanse televisieserie The O.C.  (O.C. staat voor Orange Country) hadden de Australische ‘Youth group’ gevraagd het liedje op te nemen als titelsong. Dit zorgde zowel in de VS als Australië voor een nieuwe toppositie op de hitparades. In Nederland heeft het liedje continu op de NPO Top 2000 gestaan.  De hoogste plaats die het bereikte was de 68^ste in 2003; in 2022 stond het op plaats 302.

Alphaville zelf heeft ook herhaaldelijk nieuwe versies uitgebracht, waaronder een danceversie.  De laatste versie dateert uit 2022. De band toerde daarmee door Duitsland samen met een kamerorkest. Voor deze gelegenheid is een nieuw album verschenen waarin een reeks successen van de groep in een symfonisch arrangement worden gespeeld. Met een opname van deze symfonische versie sluit ik af.  Deze versie is opgenomen ter gelegenheid van het (eveneens) 40-jarig Schlagerjubiläum van de WDR