Als experiment voeg ik aan mijn blogpost een videopodcast toe. Deze introduceert het thema en bevat fragmenten van een aantal ‘toonaangevende’ nummers. Deze videopodvast kun je overal afspelen; je hebt er geen omkijken naar. Ik ben benieuwd wat je van de combinatie podcast en blogpost vindt.

Eind jaren 70 maakte punk plaats voor minder zwarte, meer vrolijke en vaak ook humoristische muziek. Platenmaatschappijen gebruikten de term ‘new wave’ om een breder publiek voor rock te bereiken dan het geval was met punk. Internationaal gelden Vervet Underground, Iggy Pop, Blondie en Frank Zappa als voorlopers. Ook een groep als Blondie kan tot dit genre worden gerekend. Voorloper in Frankrijk is Indochine. 

Veel  ‘new wave’ is te vinden in het grensgebied van rock en pop en is daarmee een lastig genre voor wie het verschil tussen beide zoekt. ‘Coldwave’, een variant op ‘new wave’, die een eigen identiteit zoekt in het gebruik van synthesizers en de productie van staccato en repetitieve machine-achtige klanken. Internationale voorbeelden zijn Kraftwerk en Siouxsie and the Banshees. Een Franse groep is Marquis de Sade. Ter illustratie het nummer ‘Final Fog’  van deze (‘vague froide’) groep.

Het predikaat ‘alternative’ is vooral gebruikt door groepen om zich te profileren ten opzichte van enerzijds popmuziek en anderzijds punk- en hardrock of metal. Internationaal worden dan groepen als Nirvana , Radiohead en ook wel vertegenwoordigers van Britpop genoemd. Naar mijn smaak speelt hierbij het streven een rol om rockmuziek met een hoger artistiek gehalte te maken. Vanaf 2000 vindt een herleving van punk plaats, die ook nieuwe impulsen geeft aan de post-punk uit de jaren ’80 en ’90 en omgekeerd.

Ook voor de meeste ‘alternatieve’ groepen die ik hierna memoreer geldt dat de Franse chansontraditie een belangrijke rol speelt. Phoenix lijkt in de eerste plaats rock te maken met behoud van tekstuele en muzikale kenmerken van een chanson. De nummers van Benjamin Biolay – zie de volgende aflevering – zijn vooral chansons, met soms de ritmische kenmerken van rock. 

Tenslotte, in een adem met de voornoemde predicaten wordt vaak ook de term indie rock gebruikt. Eerst wordt de term vooral gebruikt om groepen te typeren die het produceren en uitgeven van muziek in eigen hand houden. Later wordt ook een link gelegd met de muzikale stijl van die groepen, zowel ‘new wave’ als ‘alternative’. In het navolgende overzicht leg ik de nadruk op groepen die zichzelf alternatief noemen of door de buitenwereld als zodanig worden aangeduid. 

Indochine       

Deze Parijse groep is opgericht in 1981 door Nicola Sirkis en Dominique Nicolas, al snel aangevuld met Dimitri Bodiansky en de tweelingbroer van Nicola, Stéphane Sirkis. Vrijwel vanaf zijn oprichting tot op de dag van vandaag is de groep is in Frankrijk populair. In de beginjaren trad de groep op in het voorprogramma van Depêche Mode en Taxi Girl. Hieraan kwam al vlug een einde omdat het publiek Indochine hoger waardeerde dan het hoofdprogramma. 

De aanvankelijke nadruk op ‘new wave’ is inmiddels verschoven naar poprock in het algemeen. Tot de belangrijkste nummers van de groep horen  ‘l’aventurier’ (1982) en ‘J’ai demandé à la lune (2002). Dat laatste nummer bekijk en beluister je hier:

De opname dateert uit 2014 en is gemaakt in het Stade de France in 2014 en geeft ook de schaal aan waarop de groep opereert. Dat zag je ook al op de opname van ‘Aventurier’ in deel 1 van deze reeks, afkomstig uit uit hetzelfde concert. De groep trad overigens als eerste Franstalige groep al in 2010 in het Stade de France op voor een publiek van 80.000 fans. 

Het nummer ‘L’aventurier’ is afkomstig uit hun eerste album dat uitkwam in 1982. Afkomstig uit het derde album ‘3’ (1985) zijn ‘Troisième sexe’,  ‘Canary’ en  ‘Tes yeux noirs’. De videoclip bij dit laatste nummer is gemaakt door Serge Gainsbourg.

Na de succesvolle albums uit de beginjaren taande de in de jaren ’90 verkoop en ook de recensies werden kritischer. Dit hing deels samen met het feit dat de groep in zijn nieuwe album ‘Le baisier’(1990) experimenteerde met een meer akoestisch geluid. De toevoeging van instrumenten zoals de cello, harmonica en verschillende Aziatische snaarinstrumenten geeft de groep een vernieuwde klankkleur, die nogal afweek van ‘new wave’ en mij bi vlagen meer aan ‘prog rock’ doet denken. Het album wordt door sommige media niet erg enthousiast ontvangen en de verkoop ligt ook stukken lager dan eerdere albums, maar toch nog zo’n 250.000 exemplaren. De verkoop daalde verder, de componist van de eerste albums, Dominiqie Nicolas, verlaat de groep en Stéphane Sirkis overlijdt, de platenmaatschappij brak met hen, de pers noemde de groep ‘een sinister overblijfsel van de jaren ’80. Een hechte groep fans bleef Indochine echter trouw.

Het zesde album ‘Paradize’ (2002) was weer een groot succes en de groep verkocht meer dan een miljoen exemplaren wereldwijd. Ook de stemming in de media sloeg radicaal om: Indochina was weer het referentiepunt voor de Franse rock. Je kunt hier luisteren naar de titelsong, opgenomen in Paris-Bercy, 2003)

Het 11de album, ‘La republiqie des meteors’ (2009)’ was luchtiger en warmer dan de vorige albums, een trend die zich daarna voortzette in het 12de album ‘Black city parade’ (2012), waaruit het nummer ‘Memoria’ hoge ogen gooide. Met dit album ging de band op tournee. Uit deze concertreis zijn overigens ook de eerder getoonde opnames uit het Stade de France afkomstig.

In 2024 kwam de single ‘Le chant des cygnes’ uit, als voorbode van het 14de album ‘(Babel Babel), waarmee de groep weer wereldwijd concerten gaf.

De afgelopen jaren laat het levensverhaal van de band zich samenvatten onder de noemer van goed beoordeelde en verkochte aantrekkelijke albums, eerder poprock dan new wave, optredens verspreid over de hele wereld, vooral het niet-Angelsaksische deel daarvan en concerten die binnen fracties van uren uitverkocht zijn.

Les Rita Mitsouko

Franse poprock groep, in 1979 opgericht door Fred Chichin en Catherine Ringer. De naam is pure fantasie, gebaseerd op associaties die het parfummerk ‘Mitsouko de Guerlin’ opriepen en die goed in het gehoor liggen. De groep houdt op te bestaan als Chichin in 2007 overlijdt aan kanker. Cartherine kondigt zichzelf vanaf dan aan met ‘Catherine Ringer chante Les Rita Mitsouko’.  De groep kreeg al snel het aureool van artrock. Haar eerste album heette eenvoudig ‘Les Rita Mitsouko’(1984)  en combineert elementen van punk, rock, synthpop en jazz. De groep groeide in de loop van de jaren uit tot een van de meest geprezen bands van Frankrijk.     

“Marcia Baila”, was de debuutsingle van de groep en bereikte in 1984 de tweede plaats in de Franse singleshitlijst. “Marcia Baila” is een eerbetoon aan de choreograaf en danseres Marcia Moretto, waarmeej wie Catherine Ringer in de jaren zeventig had gestudeerd en opgetreden. Moretto stierf in 1983 op 36-jarige leeftijd aan kanker. Het nummer gaat vergezeld van een veelbekeken videoclipvan Philippe Gautier. Hier kijk en luister je naar Marcia Baila (uitvoering 1994)

Ook vanwege zijn kleurrijke, wilde en extravagante imago vond Rita Mitsouko gehoor bij Engelstalige luisteraars. Zodanig dat de groep werd gevraagd om in oktober 1985 een coverversie te zingen van “All Tomorrow’s Parties” voor het Velvet Underground tributealbum Les Enfants du Velvet’.

Het volgende album was ‘The No compredo’ (1986). De meest gewaardeerde singles van dit albums waren resp. ‘C’est comme ca’ en ‘Andy’.  Snel daarop volgde het album ‘Marc & Robert’ (1988), met als hitsingle ‘Singing in the shower’ die een groot succes in Frankrijk was en ook geregeld te horen was op Amerikaanse dance-radiostations. De samenwerking met het Amerikaanse duo Sparks heeft hier zeker toe bijgedragen.

Het duo dat op het toneel als op de plaat origineel blijft verkent funk, new wave, hiphop en jazz, brengt vrolijke melodieën maar hun teksten zijn vol tragiek. Van hun laatste album ‘ Varieté’ verschijnt een Franse en een Engelse versie.

Louise Attaque 

De groep is opgericht in 1994 door Gaëtan Roussel en Robin Feix; later voegen Alexandre Margraff en David Antoniw zich bij het duo. Laatstgenoemde zal de rol van geluidstechnicus op zich nemen. Muzikaal wordt hij opgevolgd door Arnaud Sanuel, een violist, die herhaaldelijk met energieke viooklanken op de voorgrond treedt. De leden van de groep zijn fans van de Amerikaanse groep ‘Violent Fammes’ en dat inspireerde hen tot de keuze van de naam Louise Attaque. Ook het eerste album van de groep waarvan 2,8 miljoen exemplaren worden verkocht heet Louise Attaque. Het hoogste verkoopcijfer voor een rockgroep in Frankrijk tot dan toe. Je luistert hier naar het nummer ‘Fatigante’

Het tweede album van de groep, ‘Comme on dit’ verschijnt in 2005. 

Daarna is de inspiratie op en de groep neemt een adempauze van twee jaar, waarin de leden optreden in andere groepen. Hierna pakt de groep de draad weer op en produceert een nieuw album  ‘À plus tard crocodille’ (2005), waarop een lange tournee volgt. Het nummer ‘Si c’était hier’ (2006) kun je hier beluisteren als onderdeel van een miniconcert. 

De groep besluit hierna opnieuw een pauze in te lassen waarin de leden zich aan diverse projecten kunnen wijden. In 2011 komt de volledige groep bijeen om en nieuw nummer op te nemen en enkele optredens te verzorgen.

Vanaf 2015 hervat de groep zijn werkzaamheden, maar zonder Alexandre Margraff, die als gevolg van onenigheid met de overige leden de groep definitief verlaat. Eind oktober wordt de single ‘Anomalie’ onthuld, die deel zal uitmaken van het later te verschijnen album met dezelfde naam. Een tweede en derde single ‘Du grand banditisme’ en ‘Avec le temps’ volgen een paar maanden later. Het album ‘Anomalie’, dat veel liveopnames bevat, komt uit in september 2016, met een sterker accent op pop dan vorige albums, die eerder als ‘folk rock’ kunnen worden betiteld. Het volgende album ‘Planète terre’ liet tot 2022 op zich wachten. 

Phoenix

De groep Phoenix bestaat sinds zijn oprichting in 1999 uit Thomas Mars, Deck d’Arcy, Laurent Brancowitz en Christian Mazzalai, die al vanaf hun 12^de jaar in bandjes spelen. Het is een pop rock groep met beïnvloeding door new wave, klassieke muziek en synth pop.

De groep ’s eerste nummer dat op de hotlijsten verscheen was ‘Too young’(2000). Het zou nog tot 2009 duren voor de groep doorbrak. Dat gebeurde door zijn vierde album (Wolfgang Amadeus Phoenix’ met de singles ‘1901’en ‘Lisztomania’. Het album won de Granny award voor het beste ‘alternative music’ album. Daniel Glass, een recensent gaf als commentaar: “It’s very hard to beat Wolfgang Amadeus Phoenix, but this could be revolutionary.” Je kijkt en luistert hier naar Lisztomania:

Op 23 april 2013 verscheen ‘Bankrupt!, het vijfde studioalbum met als eerste single ‘Entertainment’. Op die dag gaf de groep een concert in Londen. Criticus Josh Holliday declared: “And along with peace, love and understanding, what the world needs now is a band we can all believe in as one. That band is Phoenix” 

Voor het volgende album ‘Ti amo’ moest hij wachten tot 2017. De eerste single heette ‘J-Boy’ (een acroniem voor ‘Just because of you’. Vervolgens werd de titeltrack ‘Ti amo’ vrijgegeven. De leden van de band zitten gezellig aan de tafel te spelen waarop de benodigde elektronica ligt. Daarna kwam nog een tweede singel uit: ‘Goodbye soleil’.

Het zevende album dat de naam ‘Alpha Zulu’ zou krijgen, werd opgenomen tijdens de COVID-19 pandemie. De groep trok zich daartoe gerug in het Musée des arts décoratifs dat verbonden is aan het Louvre.  Daar werd het nieuwe album in korte tijd vanuit het niets geschreven. Het verscheen op 1 juni 2020. Het album bevat onder andere het nummer ‘Tonight’, waarin Ezra Koenig optreedt als gastvocalist. Je kunt hier nu naar kijken en luisteren. De opname dateert uit 2024.

Op 11 augustus viel Phoenix de eer te beurt op te treden in het Stade de France ter afsluiting van de Olympische zomerspelen en daar Lisztomania te spelen.