In de laatste jaren van de 20^ste eeuw doemt een nieuwe muzikale stijl op, die de naam trip hop kreeg. Dit gebeurde midden in de bloeiperiode van de hip hop met zijn elektronisch voortgebrachte klanken, zware beats, rap en ruige teksten. 

Trip hop wordt net als hip hop grotendeels elektronisch voortgebracht en kent ook een zware beat. De klank is meer psychedelisch getint, met de nadruk op sfeer en muzikale beïnvloeding vanuit pop,  jazz, funk en reggae. Trip hop is bedoeld om naar te luisteren en bij te chillen. Wat de inhoud betreft, sluit trip hop eerder aan bij de experimentele folk- en rock uit de jaren zeventig. Veel nummers kennen complexe orkestrale arrangementen waarbij gebruik wordt gemaakt van uitgebreide digitale bewerking en mixage. 

In deze post komen de vijf belangrijkste groepen en artiesten aan bod die vorm en inhoud aan trip hop hebben gegeven. Zij zijn alle geworteld in Bristol, namelijk Massive Attack, UNCLE, Tricky, Portishead en Morcheeba.

De stad Bristol geldt als het epicentrum van trip hop. Waarschijnlijk speelt daarbij een rol de daar bloeiende Jamaicaanse muziek cultuur, die veel relaxtere muziek voortbrengt dan die uit de achterbuurten van de Amerikaanse steden. Later zal trip hop een meer gevarieerder karakter krijgen en wordt er van chill out of ambient music gesproken. Hierbij spelen onder andere  artiesten als Eno, Björk en Dana Del Llana een rol; daarover gaat de volgende post.

Massive attack

De groep , in 1988 opgericht, brengt in 1991 zijn debuutalbum Blue Lines uit, algemeen beschouwd als het eerste album van het ‘trip-hop’-genre. De band kent een wisselende samenstelling rond Robert ‘3D’ Del Naja en Grant daddy G Marshall. Trip hop verovert een plaats op veel Europese hitlijsten. De single Unfinished Sympathy werd een hit in Europa, waaronder nummer één op de Nederlandse Top 40. Luister en kijk er hier naar.

Het derde album Mezzanine (1998) bereikt de eerste plaats in het Verenigd Koninkrijk en is tot nu toe het grootste commerciële succes van de groep. Het album werd vooral geprezen door zijn wat ‘zwaardere’ klank en ‘atmosferische stijl. Hoge ogen gooien ook de singles Angel en Teardrops. Het album behoort volgens critici tot de beste platen die ooit in het Verenigd Koninkrijk zijn gemaakt. Het volgende album van Massive attack, 100th Window (2003) was vooral succesvol buiten het Verenigd Koninkrijk. Een van de nummers wordt gezongen door Sinéad O’Connor. Luister hier naar een opname van een van de nummers uit dit album Everywhen. Succesvol was ook Heligoland (2010), waarbij ook een groot aantal gastmusici van naam betrokken was. 

Tijdens het In 2013 verzorgde de groep tijdens het Manchester International Festival een live evenement bij een film van Adam Curtis, die werd geprojecteerd op een scherm dat die het publiek geheel omringde.

In juli 2020 bracht Massive Attack een politiek-getinte audiovisuele EP uit met de naam Eutopia, naar het 16^de -eeuwse boek van Thomas More. Deze EP werd genaakt tijdens een periode van wereldwijde lockdown. Het is een verzameling van drie muziek video’s, waaraan drie invloedrijke academici hebben meegewerkt. Het beeldmateriaal is onder andere gemaakt door Robert Del Naja en vormgegeven met behulp van generatieve algoritmen  van AI-kunstpionier Mario Klingemann. 

In elk van de drie video’s staat een politieke kwestie centraal: In het eerste deel gaat het om de wereldwijde systeemverandering die nodig is om de klimaatcrisis aan te pakken (met medewerking van . Christiana Figueres, medeauteur van het Parijse Klimaatakkoord.  Het commentaar in het tweede deel wordt verzorgd door de grondlegger van het principe van een universeel basisinkomen, professor Guy Standing.  Voor het derde deel is dat professor Gabriel Zucman, pleitbezorger voor de aanpak van belastingparadijzen. Elke video eindigt met een citaat uit Utopia van Thomas More. Kijk en luister hier van een van de bijdragen van Massive Attack, het nummer Antistar, hier live opgevoerd tijdens Pinkpop (2003)

Tricky

Tricky is de artiestennaam van Adrian Thaws, voormalig lid van Massive attack. Zijn debuutalbum Maxinquaye (1995) werd positief ontvangen. In dit album werkt hij samen met zangeres Martina Topley-Bird, een samenwerking die ook daarna wordt voortgezet. Zijn werk staat bekend om de donkere, gelaagde muzikale stijl die mix van genres, waaronder hip hop, alternatieve rock en reggae. Hij heeft in de loop van zijn carrière samengewerkt met een breed scala aan artiesten, waaronder Terry Hall, Björk, Alanis Morissette, Grace Jones en PJ Harvey. Uit dit album kun je hier luisteren naar Aftermath. Hij heeft een bijna fluisterende stem waarmee hij abstracte teksten ten gehore brengt.

Later bracht hij nog twee albums uit: Nearly God (1996), met medewerking van Björk en Knowle West Boy (2008) dat refereert aan zijn moeizame en criminele jeugd in de gelijknamige achterstandswijk. Tricky heeft ook een zekere faam verworven als acteur in verschillende films, waaronder The fifth element van Luc Besson (1997).

UNKLE

Net als Massive attack bestaat UNKLE uit een kleine vaste kern (thans alleen James Lavelle)  en deze doet voor elk nieuw album een beroep op een aantal gastartiesten van naam. Bij het eerste album Psyence Fiction (1998) zijn onder andere betrokken: Thom Yorke (Radiohead), Mark Hollis ((Talk talk), Mike D (Beasty boys), Newsted (Metallica)en Richard Ashcroft (The Verve). De beoordeling van dit album liep uiteen. Je kunt hier luisteren naar twee opnamen: Rabbit in your headlights en Be there.

Ook het tweede en het derde album – Never, never, land (2003) en War Stories (2007) – zijn volgens dit recept geproduceerd. Van het laatste album kun je hier luisteren naar Chemistry.

Het album War Stories inspireerde een reeks artiesten om kunstwerken te maken. Deze zijn vanaf maart  2008  tentoongesteld in de tentoonstelling War Paint, met bijdragen van onder andere Robert Del Naja, Warren du Preez, Nick Thornton Jones, Will Bankhead and Ben Drury.

Nieuwe albums zijn Where did the night fall (2010) en The road, part 1 (2016)  dat onder andere de single   Cowboys or indians bevat. Ook dit album ging samen met een tentoonstelling van kunstwerken in de Lazarider gallery in Londen. 

Portishead

Deze band bestaat uit Beth Gibbons (zang), Geoff Barrow (diverse instrumenten, productie) en Adrian Utley (gitaar). Het debuutalbum van de groep is Dummy (1994), dat uitkwam samen met een door een door de groep gemaakte korte film To kill a dead man. Het album ontving lovende commentaren en werd grif verkocht. Melody Maker spreekt van “musique noire for a movie not yet made”. Het album bracht drie singles voort. Hier kun je luisteren naar een daarvan Glory box. Het jaar daarop ontving de groep de Mercury music prize voor het beste album van dat jaar in het Verenigd koninkrijk.

Het tweede album, Portishead (1997) maakt meer gebruik van live instrumentatie en is minder afhankelijkheid van sampling.  Drie singles, “All Mine”, “Over” en “Only You” werden uitgebracht, waarvan de eerste een Top 10 positie in het Verenigd Koninkrijk behaalde. Luister hier naar een live-uitvoering in de Roseland Ballroom in New York City. De band wordt hier begeleid door een volledig orkest.

De bandleden zouden de jaren volgens op dit album besteden aan soloprojecten; ruim tien jaar later verschijnt het derde album, toepasselijk Third (2008) genaamd. Het uitbrengen van het album ging gepaard met een uitgebreide tournee. Je kunt hier luisteren en kijken naar Magic doors

Morcheeba

De band is halverwege de jaren ’90 opgericht door zangeres Skye Edwards en de broers Paul en Ross Godfrey.  Hun muziek is een mix van trip hop, rock en folk rock, stijlen die de achtergrond van de groepsleden verraden . Er zijn in de loop der jaren tien studioalbums verschenen waarvan twee de toptien in het Verenigd Koninkrijk bereikt hebben. Het debuutalbum Who can you trust (1996) zette de toon voor latere albums, niet in het minst vanwege de ‘soulful’ stem van Edwards. Luister hier naar het nummer Moog island.

In het volgende album Big calm (1998) dringen ‘folk’elementen het trip hop-karakter wat naar de achtergrond. Het behoort echter tot de meest populaire albums van de groep. Je kunt hier kijken en luisteren naar een liveopname van het nummer The sea.

Veel succes levert ook het vierde album Charango (2002) waarin de groep in de ogen van de fans weer terugkeerde naar zijn ‘roots’.  Voor het vijfde album The Antidote (2006) moest naar een vervanger worden gezocht voor Edwards, vanwege groeiende persoonlijke en artistieke tegenstellingen tussen haar en de twee broers.  Nadat verschillende pogingen daartoe mislukten, werd op Dive deep (2008) gebruik gemaakt van maar liefs vijf verschillende vocalisten. Uiteindelijk keert Edwards terug naar de band. Tegelijkertijd vertrok Paul Godfrey, moe van de vele tournee’s. Edwards en de overgebleven Ross gingen verder onder de naam Skye & Ross, wat ook de titel is van hun nieuwe album (2014). Je kijkt en luistert hier naar een akoestische versie van het nummer Light of gold.

De volgende albums verschijnen weer onder de naam Morcheeba. Uit Blaze away (2018) kijk en luister je hier naar Never undo(2021), gefilmd tijdens een live-optreden in het Rock Palast. Uit het tiende album Black & Blue (2021) kun je hierna luisteren en kijken naar een liveopname van het nummer Sounds of blue:

Tenslotte verwijs ik naar de recent uitgekomen elfde album Call for love (2025) en kun je luisteren naar de al eerder uitgebrachte single We live and die.

Trip hop hoort door zijn lage tempo en relaxte karakter tot een meer omvattend genre dat niet uitsluitend elektronisch van aard is en ook in ritmisch opzicht gevarieerder is. Er wordt dan gesproken van chill out muziek, waarvan de meeste nummers ook zijn gekenmerkt door sampling, een “trance-achtig karakter”, “drop-out beats” en een mix van elektronische en akoestische instrumenten. In de volgende post laat ik je graag kennismaken met andere groepen waarvoor trip hop een te enge aanduiding is en chill out meer op zijn plaats is.               `